|
Kɗl: Tijjaani Maalun Bari, Paris, Faransi. Heɗitee lam musiɓɓe mi sifanoo on yiɗude senndodugol E mon ko mi tawaa hannde faale hollugol on hollugol Hannde kam mi yi’ii ko yurmi ko mi alaa fehre ittugol Nyalorma teɗɗan mi hewtiti ka galle am miɗo faalaa foowtagol Waalii-mi haa ɓooyi miɗo deƴƴiti ka faale ɗaanagol Mi waalii mi waylitii haa neeɓi mi ronki soƴƴagol Mi ɓoylii mi ɓoylitii ka nder danki mi ronki huylagol Mi ronki munnagol, mi ronki ɗaanagol, mi ronki foowtagol Tun nanu-mi kot’am pulaar e jaaj’am fufulde hino hu’a “faabee” mi yalti ndaarugol Mi ɗaɓɓi ɗon fow mi yi’aali ɓe, mi ronki faamugol
Tawi jaka hiɓe woɗɗitii seeɗa mi ƴeŋi ƴeewugol Felsu-mi ko’e ɗiɗi yimɓe jooɗiiɓe mi dogi ndaarugol Tawu-mi jaaj’am fulfulde hino lappii lattinii mi huli ɓadtagol Reedu am taƴi ɗon laaw ! mi sikki o faala maayugol Innu-mi banndiraawo ko waɗu maa ? Kori accu punnagol Mi wi’i mo wonde o alaa faataade yo o ɗuytu soynagol Kono o jaɓanaali lam, o waalii ɗon o ɓeydi luukugol O fofii ɗon, o foccii las o ɓeyditi wullugol, haacugol Kot’am pulaar maakani lam mi tawi himo e fii jeejugol O jeejii haa o ronkii kono oya jaɓaali immagol O lamndike haa o jiɓike ko oya woni e wullugol O jaabike ko suno ngo o wondi ngon o ronki heƴnugol O wi’i ngo’o miijo ngo o wondi alaa e ɗuytagol Annde nde’e hino jokki mo ka o yahri woo nde jaɓaali yiltagol Naamnii-mi ko woni ngon suno huɓɓungo wano yiite salii ɗaanagol Hino dulbitoo ka nder ɓernde makko jaɓaali nyippagol Mi torike ma ja’m fulfulde haalan’am ko sonnju maa accu hersugol Yeewt’am fow mi ndaara si tawii miɗo gayna wallugol Si miɗo waawa tun mi aamataa ma, yo jaaja, yeetagol Si ko liddu ɗum kadi, mawn’am mi aamataa ma yeetagol, Ko haanu-ɗaa waɗude fii yo wonkii maa ɓeydu nyiiɓugol Cilon wa ley loonde, ɓernde maa waawa ɓuuɓugol O ndaari -mi haa huunde juuti-lutti o ɓeydi mbojjugol Ardiri tati-tati gonɗi makko, o waawaali yeewtugol Kolonngaaje makko heewi tew gonɗi wa si o faala ɓinnyugol Min tigi gite am huuli gonɗi mi eppi wullugol Kot’am pular nanngi men juuɗe o wi’i accee mbojjugol Pulaar nanngi junngo am fawi e sookeewo makko o pooɗi ɓadnugol O dewti ɗe ka sala fulfulde o mowli jeejugol, yurmegol Men jeeji ɗon haa jaaj’am fulfulde ɗuyti ɓinnyugol O lisi non seeɗa o fitti gonɗi o woppi fesugol Woni tun seeɗa wa tikkuɗo o halbi fota sonkugol Nde nanu-mi kan hawa mi maƴi ɗon mi ɗesi yer diwnugol Miijii-mi sikku-mi fulfulde feetu kaa o faala iiragol O wi’i men mi feetaa mi haangaaka mi ronku faamugol Faamugol, faltagol, min mi alaa e faamude faamugol Haɗta mi wulla wa mayraaɗo ɓay mi ronku faamugol Mi fesay, mi wulla, mi piitoo ɓay mi ronku faamugol Ko honno Fulɓe selirta ɗemngal mum mi ronku faamugol Ɓe jooɗoo ɓe mornoo, haa pulaar yeeboo mi ronku faamugol Haala pulaar ka’a yilmiino Pullo gooto ronku nyawndugol Ɗemɗe goɗɗe arii yaɓɓii pulaar haa jooni non ka ronku fuufugol A haalay tun Pullo wi’e si ko pulaar miɗo waawi wowlugol Si a heɗiti Pullo hino wowla hannde pulaar a eppay tuutugol Konnguɗi tati wowlaaɗi e pulaar hino hikkoo ɗon jillugol Tati arayɗi ɗin ɗon ko e ɗemɗe go’o o woni e ƴettugol Si Pullo fuɗɗorii yeewtere mum pulaar neeɓa tun seeɗa o wona e eggugol Tawa yeewtugol piiji buy e pulaar hino saɗtani mo ken feewnugol wowlugol Nyalɗi e lebbi e limoore fow e pulaar Pullo accii wowlugol Si a jenti Pullo Gine oo na haala miijo-ɗaa limugol Nde o ukkiti hen faransi woo wallinaa kollum faale anndugol Ko haa seeɗa tun a taway a waawataa moftugol A taway ko konnguɗi ɗiɗi pulaar jeeɗiɗi suɓugol, jillugol Seeɗa seeɗa o egga, teertoo pulaar waɗta faransi tun parlugol Mono yeddi non yo heɗito nde Fulɓe Gine nanngi yeewtugol Yo o wallin kollum kum tuma kala ɓe fuɗɗii koozugol Fii politik, maaɗum, ko wa’i non si ɓe fuɗɗii diskitugol A taway ko hollu-mi ɗo’o kon ko goonga wonaa mabbugol Wonaa non hoynugol, yawagol ŋinyugol Pullo ko furnyitugol Ellaaji e nyabbuuli ubbiiɗi e men ɗi haanu-ɗen nyawndugol Si en nyawndaali kerbe men nyawu men pulaar wontay jukkugol Si ɗum yahrii nii, heɓɓitaaka ɓeydee ƴulen feewnegol, Haala men fulfulde sertay tun, cariika men ɓurta lurrugol Wano kiriyon maa kereyol haala men ɓurta helugol yirbugol Ka nyola yilma, kaana kas hara hay gooto faalaaka ɓadtagol Oo aybe ɗo’o non wonaa Fulɓe Gine tan woni mo huurugol Fulɓe Najeeriya, Kamerun too kadi hino ɗuuɗi jillugo, jillugol Hiɓe hela mahdi ɗemngal fulfulde hiɓe heewi ukkitugol Ɗemngal faransi e hawsa nde hiɓe yeewta hiɓe heewi jillugol Maasinankooɓe e Liptaako ɗemɗe mun heewaali laaɓugol Araabeere, Sudan, Caad Fulɓe ton fulfulde ɓe ɗuytii haalugol Hay Fuuta Tooro to pulaar woni janngeede e winndegol Hay si ɓen sitta ɓe heewaa jillugol, ɓe heewaa nyortugol Nde tawnoo ɗemɗe maɓɓe hino seerti ɓe waawani moftugol Ɓe alaa e yannyude seeɗa e Fuutaaji ɗiya ɓe eɓɓana ƴettugol Toon seeɗa, ɓe wallitora konguɗi men ɓe ɗala huccugol Pulpule heddiiɗe, ɗe ɓe alaa tawii le hiɓe haani anndugol Hannde nde Pullo hino winnda yo tawu ɓeya hino waawi faamugol Etee accon winndude deWbo ɓay ɗum alaa ka e wowlegol Artirgol kalfe go’o ka konnguɗi ɗe alaa ka e wowlegol Ɓurtay tun sertinde ɗemngal men palaar ronken faamugol Miɗo, mboɗo, meɗa, mbeɗe, ɗum ɗuuɗi seertugol fertitagol Eto-ɗen darnito-ɗen suudu pulaar ndu ɓurta nyiiɓugol tabitugol Huɓɓito-ɗen giitel pulaar ngel ɓurta jalbugol, ndaygugol Eto-ɗen haa pulaar jalba tal wa naange, aduna fuu waɗta yomnagol Eto-ɗen haa pulaar laya saako yimɓe fof waɗta ka yeewtugol Kori hollen aduna oo pulaar ko neldaari yimɓe fow fii faabagol Wonaa Pullo tun haani wasorde ka, neɗɗanke fop hino haani mantugol Kori yoo Fulɓe ! si en jooɗike haa pulaar lannii mulugol, yeebagol Feewndo men ɗoo, en dankaaki ɗum wonay semtugo maa hersugol Mawɓe men adinooɓe dankiiɓe pulaar haa waawi heddagol Guluuje duuɓi pulaar hino dankaa dankitaa fii danndegol Haa hewtii feewndo men, pulaar hino haani wuurugol Si ɓiɗɗo jaasii, ko ndonndi baaba o wonata e weddagol Hawkuɗo ndonndi baaba, wonaa ɗii halal nannganen tammbagol Eto-ɗen haa geɗalɓe men arayɓe waawoya nanngugol Pitilol pulaar ndee foyre neeɓunde, ɓe waawoya aynugol Haa ɗemngal pulaar ronee kadi wontira duumagol Poomaa ; pulaar luttee janngegol, janngegol, janngegol Poomaa pulaar jannginkinaaka, pulaar luttee jannegol Ngaddamaaku e taariika Fulɓe, taali mum luttee anndegol Si janngaama pinal Pullo, gimɗi e pulpule luttay fiinugol Kori yoo! ɓayri leyɗe seedi ko pulaar tun luttu-ɗen hawtugol Si pulaar mutii maaɗum jilɓii Pullo wontay hayrugol Si en wakkilaaki, dariɗen ɗum janngo wontay hersugol Tuma darnaɗen janngo yeeso koohooɓe hanki fii lamndegol Ceerno Sammba Mommbeyaa winndii buy ɗum haanaa majjugol Ceerno Aliyyu e geɗalɓe mum winndii ɗum hino haani anndegol Raamatullaahi Telikoo, e Cerno Bela men ko winndi kon hanaa hayrugol Ɓen waliyaaɓe fow winndii ko ɗuuɗi ɗum hino haani anndegol Yero Dooro maa Murtuɗo fow walli ɗum hino haani waccegol Bayla e Seck Abdul en fow hino haani weyneede fii jantegol Christiance Seydu, Soh Alfa, Baumgardt en fow hino haani jaarnegol Aliyu Muhamadu, Henri Tourneux en fuu hino haani jaarnegol Umar Gonngoore e Issa Jallo en e teemeɗɗe luttuɓe ɓe mi waawa jantagol Ka, Sylla, Kumanco hay gooto mi yejjitaa ko mi joom jaarnugol Daraniiɓe pulaar/fulfulde, fii no feewira binndi maa jannugol Wiɗotooɓe, ɗaɓɓita fow ngam pulaar no semmbira hino haani jaarnegol Hampate Aamadu ŋanaajo moftuɗo gannde hino haani limtegol jaarnegol Kori Fulɓe accee annditon, waawugol faransi, enngele wota haɗu on janngugol Pulaar ko ɗemngal ngal miliyonji haalata, selee hulugol maa hersugol Kori kudugol e ɓernde mum wi’a ko mi Pullo si a waawataa wowlugol Ko selli Pulaar, anndu dey ko kudataa ko’o iidataa, hay si ko a Bah yettegol Ŋari maa gurum e hakkil ɗum dey annditaa wonaa Pullo jeynagol Wonaa an tun mari ɗum, ɗum dey gelo-ɗaa yo Pullo heɗor faamugol Ko pulaar rokka-ɗaa, si a waawaali hiwugol ko waawataa gaynugol ? Si wowaa ɗum accu ɗon, pulaar ko naange nge cootinji mum woni malƴugol Si naange yaltii anndu dey junngo waawaa ommbugol maa suddugol Ko ɗum ja’m fulfulde sakkitii haalugol o fuɗii huccugol waynagol Ado non o yahude o yamirii en, ɓee ɓiɓɓe men janngingol, jannugol O jeejii en dey hakkunde men yeewtugol pulaar yanndi yeewtugol Janngen pulaar accen ka winndugol kori sincugol maa hottagol O wi’i dey mbiimi, wii-mi e wi-maa-mi en fof jojjii immagol Etoo haa pulaar wonta e heyɗugol, huunde fow waawee wowlegol E makka, gannde fow e pulaar waɗtee, eggegol, firtegol, winndegol Rajoo, tele, jaayndeeji internet e kawtite mawɗe fuu pulaar waɗtee yeewtegol Pular ko ɗemngal laaɓungal, ko naange nge cootinji mum luttata jalbugol Ko saala woo si naange yaltii anndu dey junngo waawa ommbugol maa suuɗugol. O hucciti o nanngi laawol, himo yaha, himo yima, himo yima himo yaha, himo wulla jala, himo wifa juuɗe, himo hayla hoore, himo yaha yeƴƴitoo, himo ewnoo yakaseede mon yo Fulɓe, yakaseede mon!!! Min e kotoo pular meɗen darii meɗen ndaara, meɗen mugaa, meɗen soynii, meɗen udditi kunndule meɗen jiɓii ko men wolwa, mi tawi yo mi artu ka suudu am belajo’o mi waaway ɗaanaade seeɗa, ɗaaninkinagol maa huylagol. www.peeral.com |
Si mawniraaɓe men fuu wa'ayno wa Umar Gonngoore, Ibraahiima Saar e Abdu Bah (Keer) , tawayno Fulfulde feƴƴiino (ɓenniino) yahii laawol mum haa yottoyike to tulde ɗemɗe winndere weeri ton.
Si mawɓe men wuurɓe fuu wa'ayno wa Tijjaani Mbaalo (TPO) , Saydu Bah (KJPF/Faransi), Sammba Jaamanka, Ndane Seelenke Jallo (Baasammba Jallo), Buuba Haamidu (Kamarun), Hamduun Dikko (Burkina Faso), Buubakar Baade (Portugal) tawayno hannde Fulfulde na jannginee Orop fuu, wonaa nder duungal Afriki e leyɗeele Aarabeeɓe tan.
Si mawɓe fuu nyemmbuno jaambareebɓe men faatiiɓe neeɓaali hono Aamadu Hampaate Bah, Ummu Kulsuumi Bah, Yero Dooro Jallo, Murtuɗo Joop, Aalfaa Ibraahiima Soh, Tafsiiru Jiggo, tawayno wonaa janngude Fulfulde aanini en hannde, ko geɗe goɗɗe ɗe lesɗe Ciina e Inndiya woni pooɗanaade feewndo men wonaynoo ko aanini en: teknolooji mawɗo.
Si maamiraaɓe men fow nannduno e Ceerno Sammba Mommbeya, Cererno Aliyyu Ɓuuɓa Ndiyam, Neene Asmaa’u, Ceerno Rahmatullaahi Teliko, Usumaanu ɓii Fooduyee, tawayno Enngeleere, Espanyoore, Faransiire malla Aarabuure ɓuraali Fulfulde hay huunde e nder aduna hannde…
Kori nyemmbinen ɓee tiiɗniiɓe yiɗani neɗɗanke ɓamtal, nunɗal e dental, nde tawnoo hiɓe yiɗani hoore maɓɓe ko ɓe yiɗani neɗɗanke denndaangal, hiɓe yiɗani neɗɗanke ko ɓe yiɗani kon hoore maɓɓe .
Mi torike on nyemmbinen gooto e ɓee ɗoo moƴƴuɓe, on nimsataa.
Hannde ko yettude Alla Pular hino tawee e internet no yaajiri.
Kori immo-den daro-den hade en yoolaade, wano no oo musiddo men woni en yeetorde non, kori immo-den ndaaren no towniren, tammbito-den ko All yedi en kon.
Tijjaani, Peeral on fow on jaaraama, ta on aamu, ta on haabu Alla jooma faayataa walludo hoore mum, toraare walludo hoore mum, sooyataa.
On jaaraama