|
01/03/2010 Suurtinde (fiimude) ko (yo) huunde addoore nyawuuji ɗuuɗuɗi e torraaji (lorraaji) keewɗi, ngam na adda nyawu bumpuƴƴe (jope) e nyawu cancanɗowal (sarɗan) na ɗuyta hakkillo na sabimbina maayde. Sawrooɓe mbi’i :
1) suurtinooɓe worɓe na maaya nder hitaande fuu ɓurde ɓe suurtintaa ko fotata capanɗe jeegoo e jeetati nder teemedere (68%). 2) ko fotata yeru 80% maa 90% e cuurki kin yaltataa, ko e nder terɗe suurtinoowo on heddotoo . 3) nyawu canycanƴowal na wara suurtinooɓe nder hitaande fuu ɓurde ɓe suurtintaa ko fotata sappo piccel jeetati (10,8). 4) suurtinde na saaboo nyawuuji (nyabbuuli) nder reedu, hunnduko, ɓernde, konongol, yaltirde poofaali, e bumpuƴƴe. Na luuɓina nyiiƴe na doorta ɗakkudi na wula (sumna) ɗemngal, na saaboo wohiɗude (woofiɗude) na saaboo maayde. 5) duumiiɗo dow suurtinde si tiiɗnaaki tan yaran konnjam (beere), maa ko ɓuri ɗum bonde. Kadi suurtinde na bonna jawdi ngam si a hiisike ko suurtinoowo soodata sigaare maa taba nder hitaande a tawan ko jawdi ɗuuɗundi . Sabu ɗum waɗi Diina Lislaamu haɗi suurtinde ngam reenugol cellal ɓii aadama e jawdi mum. Allah daali nder cortewol (simoore) A’raaf: “Himo daginana on laaɓuɗi, himo harmina dow mon coɓuɗi.” Ɓay en anndii taba maa sigaare yo nder coɓuɗi tawaa, annden yo nder kaɗaaɗi tawaa. Kadi cernooɓe diina fuu na hawri dow haɗeede huunde addoore torra, Allah daali: “Wota on mbaree ko’e mon, Allah laatike e mon yo kinnotooɗo / jurmeteeɗo“ (cortewol rewɓe, maande 29). Nelaaɗo men mo juulde e kisal woni dow mum maakii (wi’ii) nder hadiisa ka Imaam Bukaari fillii ”torra alaa torrindirgol alaa nder Lislaamu.” Kadi eɗen anndi suurtinoowo na torra hoore mum torrira wondiiɓe mum cuurki sigaare. Musiɗɗo am tedduɗo, ko waɗi de aɗa itta jawdi maa laaɓundi soodaa ko soɓi ko addante torraaji e nyawuuji ko alanaa ma nafoore hay huunde de Allah daalii nder Kur’aana mum : “Wota on wattitiree ko soɓi e ko laaɓi” (cortewol rewɓe, maande 2). Nelaaɗo mo juulde e kisal woni dow mum maakii (wi’i): ”Allah na yarlanii on tati na wanyani on tati, himo yarlanii on no ndewon mo ta on hawtan mo hay huunde, e no njogitotooɗo ɓoggol Allah on fuu wota on seedu. Himo wanyani on wi’aama-wi’ii (nani-nani) e heewde ƴamɗe (lamnde) e yeebaade jawdi”. Cellunde Muslim iwde e Abuu Hurayrah. Ko sikke fuu alaa soodude sigaare na jeyaa e yeebaade jawdi. Musiɗɗo am tedduɗo, si tawii aɗa yarannoo haɓdu njoppaa (accitaa), si tawii a yarataano ɓeydu woɗɗaade, wota a ittu jawdi maa coodaa nyawu njaraa, kalkaa jawdi maa, mbonnaa cellal maa, luttaa (lunndo-ɗaa) Joomi maa, torraa hoore maa, torraa wondiiɓe maa. On jaaraama. Kɗl: Aamadu Hasah Boli, email : janfini@yahoo.fr +20107257691 |
