|
Iwdi Fulɓe wano farba ADN faamiri - 6 Kɗl: Wuuri Jallo, Beljik. Dewol Kamerunaaɓe 441 hino taskaa e oo tasakuyee (ngoo wiɗto). Ɓe fow ɓe heƴi nder haploguruppuuji jowi: ɗi tati jeyaaɗi e Afrik mo ɓaleeɓe (L1, L2, e L3), gooto jeyaaɗo Nano Afrik (U6), e gooto jeyaaɗo Orop (U5). Njaltudi oo tasakuyee ɗoo hino luutondiri e ko haploguruppu Aasiyankeejo (R1*-M173) yi’aa kon nder tasakuyee Y-DNA yimɓe Nano Kamerun. Fii yo ngaal luutondiral faamo, tuume ɗen ko nooneeji ɗiɗi:
Noone arano on hino faandii ruttagol wonduɓe e R1*-M173 immorde Aasii faadee Nano Kamerun, e hino faandii nde worɓe maɓɓe tun jillondiri e leƴƴi tawaaɗi ɗin. (Scenario ɗimmo on hino faandii ka iwdi maɓɓe iwra e yimɓe Aasii arɓe Afrik ɓe haploguruppu R1*-M173 on ɓuri jaalaade e mum, hara haploguruppuuji dewol ittoraaɗi Aasii ɗin majjirii ɓe. Hino woodi tasakuyeeji wi’uɗi ko Fulɓe (malla ngaynaakooɓe goo) itti haploguruppuuji dewol (U6 e H) e haploguruppu gorol (R1*-M173) ka Capaato’en addi ɗi Nano Kamerun. Ko addi ngoo miijo ko tawde Fulɓe hino hoɗi nano Kamerun, e tawde Fulɓe arɓe Niijeriyaa kam hiɓe mari haploguruppuuji dewol Capaato’en (U6 e H). Wurenna, haploguruppuuji dewol Fulɓe Kamerun (ngol jeyaaka Afrik ngol) hino seerti e haploguruppuuji Capaato ɗin sanne, sabu ɗii ko jeyaaɗi e U5 (lolluɗo sanne nder Ero-Aasi). Tawde haploguruppu Fulɓe U5 oo ko fuɗuɗo e dewol Maroknaaɓe, Saharawiiɓe, e Tunisnaaɓe hino holli ka iwdi Fulɓe jokkondiri e yimɓe Nano Afrik. Kono nde tawnoo Fulɓe Kamerun alaa haploguruppu U6 hooloraaɗo maandingol Nano Hirnaange Afrik on, wallifiiɓe ndee jannde ɓen hoolaaki ko Fulɓe addi U6 to nano Kamerun. Kono min mi sikkaa ɗum hino ittiti ka Fulɓe egga-hoɗaaɓe fuutoraa ɗum e nder yiilanduruuji maɓɓe. Ka timmingol, annden wondema waasude Fulɓe Kamerun taweede e haploguruppuuji (U6 e H), ɗi Fulɓe Niijeriyaa mari, ko seedee tiiɗinnɗo senndondiral iwdi Fulɓe hoɗuɓe nokkeeli seertuɗi. Suga ɗum yi’aama kadi ka Fulɓe Burkina waasi taweede e haploguruppu gorol Fulɓe Kamerun (R1*-M173) ngol. Senndondiral suga nga’al hino saɗtini ñaawirgol Fulɓe hoɗuɓe e nokkuure, ɓetirgal hawranngal Fulɓe hoɗube nokku goo. Dewol Fulɓe Kamerun 34 taskaaɓe e ngoo wiɗto ko wano nii limtiraa nder haploguruppuuji: L3* (yimɓe 6) => 18 % L2* (yimɓe 5) => 15 % L3b (yimɓe 4) => 12 % L3e (yimɓe 4) => 12 % U5a (yimɓe 4) => 12 % L1b (yimɓe 4) => 12 % L2a (yimɓe 3) => 9 % L2b (yimɓe 2) => 6 % L1c (yimɓe 2) => 6 % www.peeral.com |