Adobe Flash Player not installed or older than 9.0.115!
Adobe Flash Player not installed or older than 9.0.115!
Adobe Flash Player not installed or older than 9.0.115!
Adobe Flash Player not installed or older than 9.0.115!
Afrik hattike tugalal mawngal kadi
Monday, 10 October 2011 10:58
Ganndo Hampate Baa holluno ñanndegoo: “Si mawɗo gooto faatike Afrik, wa’ay wa si tawii ko defterdu sumi”! Ko wano non kadi si tawii gooto e kummaluuɓe duungal ngal feƴƴinii. Awa hikka kadi gooto e sonnaaɓe daraniiɓe duungal men yehii accii en. Ɗum non ko oo sonnaajo faatiiɗo Keña ko neeɓaa.
Innde makko ko Wangari Maathai, o jibinaama Keña hitaande1940, ko kanko woni arano e heɓugol doktoraa hakkunde rewɓe Afrik funnaangeeri ndin e hitaande 1971, o jannguno Keña ton haa o toowi e alluwal o sakkitori Amerik nokku ka o heɓoyi ton ngol meetelol makko mawngol , o tawano e mojobere Kawtital Rewɓe Keñao reerɗinɓe ɓen e tutugol leɗɗe fii hiwugol hunndaari ndin, ko kanko kadi jammanoo e suwahiliire Mama muti (e fulfulde Neene leɗɗe) hakkee ko o softunoo e tuto leɗɗe!
O faatike ealati ñannde 25 sutambar/siilto 2011 battane nawnaarende o pooɗondiri e mum ko juutino wi’ee kanser,o faatoriduuɓi no yaara 71,ko nii woni ko holliri nden dillere nde o softunoo e mum no innee“Greenbelt movement“. E hitaande 2004 o heɓuno ngol meetelol wi’eteengol Prix Nobel(ngeenaari Nobel) sabu daranagol makko tuto leɗɗe e nder Afrik, e kippangol rewɓe ɓen heɓugol ka ɓe dunca e sincangol ɓe ka ɓe golla ɓe wallitoo hoore maɓɓe, o woni arano e rewɓe Afrik heɓugol ngol meetelol e ngal teddungal mawngal.
Kawtital makko ngal gila sincaa e 1977 haa hannde waawuno tutude leɗɗe ko yahata ujunere 40 e nder duungal ngal fow. O resano ka dawriyankeejo gooto kono ɓe wondaali ko ɓooyi sabu ko moodi makko wullitorta mo wonde ko o sonnaajo softuɗo, ƴoƴuɗo, jannguɗo, mettuɗo kippude!
O wowluno ko laaɓi poy e battane ndee nawnaare winndereyankooresidaae hollugol makko wonde ɗum ko “kullun tafiraakun fii momtugol Afriknaaɓe“e ko nanndi e ɗum!
Maayde oo suninii yimɓe Afrik haa meemoyi winndere nden fof teeŋtinii Obama : bimmbi weetay faatunnde oo debbo Obama holluno sunaare makko e ndee maayde tawde non hari softeende makko nden woniino ko ko battinno e makko, o holliri ɗum sunaare tiiɗunde!Ko neeɓu-ɗen yewtude fii oo suddiiɗo e moƴƴereeji ɗi o waɗani en, ko seeɗa e majji woni ko holleten, maayreede sugu ɓee ko waasere mawnde wonandeduungal men ngal, teeŋtinii si tawii kadi ko debbo!
Mi wi’ay min wonde Afrik hannde wonaa jannguɓe saɗiri, ko suusuɓe, softuɓe wano ɓee, sabu wonaa ɗuuɗugol ngol woni goɗɗum, ko waɗugol ngol goɗɗum hara ko ko battinta e jamaa on wooda ko ɓe nafitori!Si mi innii maayde oo suninaali lam, haray mi wowlii fenaande, yo Alla ɗuɗɗinan en softirɓe wa ɓee nafitoren gannde maɓɓe e pine maɓɓe!